සමනල තටු සලිතයකින් ලෝකයම වෙනස් කළ හැකිද යන පැනයට පිළිතුරු සොයන විට අපට හමුවන අපූරුතම සහ ගැඹුරුතම සංකල්පය වන්නේ සමනල බලපෑම හෙවත් The Butterfly Effect න්යායයි. අප ජීවත් වන මේ ලෝකය කොතරම් සංකීර්ණ සහ අන්තර් සම්බන්ධිත තැනක්ද යන්න වටහා ගැනීමට මෙය කදිම නිදසුනක් සපයයි. ඔබ උදෑසන අවදි වීමේදී සිදුවන විනාඩි කිහිපයක ප්රමාදය, ඔබේ දවස පමණක් නොව ඇතැම් විට ඔබේ මුළු ජීවිත කාලයම වෙනස් කිරීමට සමත් විය හැකි බව ඔබ විශ්වාස කරනවාද? මේ කතාවේ ආරම්භය සිදුවන්නේ 1960 දශකයේදී එඩ්වඩ් ලොරෙන්ස් නම් කාලගුණ විද්යාඥයා අතින් සිදුවූ අහඹු සොයාගැනීමක් සමඟයි. ඔහු කාලගුණ අනාවැකි පැවසීම සඳහා පරිගණක දත්ත විශ්ලේෂණය කරමින් සිටියදී දශම ස්ථාන කිහිපයක් නොසලකා හැරීම නිසා, අවසානයේ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ප්රතිඵලයක් ලැබෙන බව නිරීක්ෂණය කළේය. ආරම්භක අවස්ථාවේ සිදුවන ඉතා කුඩා වෙනසක් අවසානයේදී දැවැන්ත ප්රතිඵලයක් ඇති කළ හැකි බව ගණිතමය වශයෙන් ඔප්පු වූයේ එතැන් පටන්ය.
විද්යාත්මකව මෙය ව්යාකූලතා න්යාය හෙවත් Chaos Theory ලෙස හැඳින්වුවද, සාමාන්ය ජනතාව අතර මෙය ප්රචලිත වූයේ බ්රසීලයේ සිටින සමනලයෙක් තටු ගැසීමෙන් උපදින සියුම් සුළං රැල්ලක්, ටෙක්සාස් ප්රාන්තයේ කුණාටුවක් ඇති කිරීමට හේතු විය හැකිය යන කාව්යමය රූපකය හරහායි. මෙහි සැබෑ අරුත වන්නේ ලෝකයේ සිදුවන කිසිදු දෙයක් හුදකලාව සිදු නොවන බවයි. අප ගන්නා සෑම තීරණයක්ම, අප තබන සෑම පියවරක්ම විශ්වයේ අනාගත සිදුවීම් දාමයක් නිර්මාණය කරයි. ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී ලෝක යුද්ධ ඇතිවීමට, අධිරාජ්යයන් බිඳ වැටීමට හෝ නව සොයාගැනීම් බිහිවීමට බලපා ඇත්තේ සැලසුම් කළ විශාල සිදුවීම් නොව, ඉතා අහඹු ලෙස සිදුවූ කුඩා සිදුවීම් බව පෙනී යයි. රියදුරෙකුට පාර වැරදීම වැනි සුළු සිදුවීමක් ලෝක යුද්ධයකට මුල පිරූ අවස්ථා ඉතිහාසයේ සාක්ෂි දරයි.
අපගේ පෞද්ගලික ජීවිතය දෙස බැලුවද මෙම න්යායේ බලපෑම ඉතා ප්රබලව දැකගත හැකිය. ඔබ අද සිටින තැනට පැමිණීමට හේතු වී ඇත්තේ අතීතයේ ඔබ ගත් ඉතා කුඩා තීරණ හෝ ඔබට මුණගැසුණු අහඹු පුද්ගලයන්ය. එදා බස් රථය මගහැරී ඊළඟ බස් රථයේ යාමට සිදුවීම නිසා ඔබට ඔබේ ජීවිත සහකරු මුණගැසුණා විය හැකිය. නැතහොත් පාසල් සමයේදී ගුරුවරයෙකු පැවසූ එක් දිරිගන්වනසුලු වචනයක් නිසා ඔබ අද නිරත වන වෘත්තීය මාවත තෝරාගත්තා විය හැකිය. අප බොහෝ විට සිතන්නේ ජීවිතය වෙනස් කිරීමට විශාල විප්ලවයන් අවශ්ය බවයි. නමුත් සත්යය නම්, ජීවිතයේ දිශානතිය තීරණය කරන්නේ අප නොසිතන මොහොතක සිදුවන ඉතා කුඩා සිදුවීම් සහ තීරණ බවයි.
මෙම සංකල්පය අපට උගන්වන වැදගත්ම පාඩම වන්නේ අපගේ ක්රියාවන්හි වගකීම සහ වටිනාකමයි. කිසිදු පුද්ගලයෙක් හෝ කිසිදු ක්රියාවක් නොවටිනා දෙයක් ලෙස ඉවත දැමිය නොහැක. ඔබ යම් අයෙකුට ලබා දෙන පුංචි සිනහවක්, කරුණාවන්ත වචනයක් හෝ උපකාරයක් තවත් කෙනෙකුගේ මුළු ජීවිතයම යහපත් අතට හැරවීමට සමත් විය හැකිය. එය හරියටම ගලක් නිසල දියට දැමූ විට දිය රැලි වෘත්තාකාරව පැතිරී යන්නාක් මෙනි. ඔබේ කුඩා යහපත් ක්රියාව සමාජය පුරා පැතිර ගොස් ඔබ නොසිතන යහපත් ප්රතිඵලයක් සමාජයට දායාද කළ හැකිය. එසේම මොහොතක ආවේගය මත පිටකරන නරක වචනයක් හෝ ක්රියාවක් විනාශකාරී ප්රතිඵල ගෙන දිය හැකිය.
අවසාන වශයෙන් කිව යුත්තේ සමනල බලපෑම යනු හුදු විද්යාත්මක න්යායක් පමණක් නොව එය ජීවන දර්ශනයක් බවයි. ලෝකය අහඹු සිදුවීම්වලින් පිරී ඇති බවත්, අපට සියල්ල පාලනය කළ නොහැකි බවත් එය අපට මතක් කර දෙයි. එහෙත් එම අහඹු බව තුළම අපට විශාල බලයක්ද හිමිව තිබේ. එනම්, අප අද කරන පුංචි දෙයකින් හෙට ලෝකය යහපත් තැනක් කළ හැකි බවයි. එනිසා ඔබේ වටිනාකම කිසිවිටෙකත් අවතක්සේරු නොකරන්න. මන්ද, ඔබ අද තබන කුඩා පියවර හෙට විශ්වයේ විශාල වෙනසක ආරම්භය විය හැකි බැවිනි.